Environmental Duties and Liability in the Constitution of the Republic of Poland
Absztrakt
The aim of this article is to present the provisions of the Constitution of the Republic of Poland relating to the environment and future generations, particularly through the lens of their interpretation in the case law of the Polish Constitutional Court. Focusing on the environmental regulations, the analysis embraces the following aspects: the notion of ‘environment’, the principle of sustainable development, constitutional rights and freedoms of the individual, the duties of public authorities and individuals, and legal liability. An important purpose of the analysis is an attempt to determine the legal consequences of violating these provisions which may be triggered in court proceedings.
Hivatkozások
Bándi G (2020) Interests of Future Generations, Environmental Protection and the Fundamental Law, JAEL 15(29), pp. 7–22, DOI: https://doi.org/10.21029/JAEL.2020.29.7.
Boć J (2000) Ochrona środowiska w postanowieniach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Acta Universitatis Wratislaviensis 2244, Prawo 272/2000, pp. 187–195.
Chauvin T, Stawecki T & Winczorek P (2017) Wstęp do prawoznawstwa, C.H. Beck, Warszawa.
Czekałowska M (2022) Zagadnienia ochrony środowiska na podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa.
Florczak-Wątor M (2014) Horyzontalny wymiar praw konstytucyjnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Florczak-Wątor M (2023) Komentarz do art. 68 in: Tuleja P (ed.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa, http://bit.ly/40ym3CW [30.06.2025].
Garlicki L (2001) Przesłanki ograniczania konstytucyjnych praw i wolności (na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego), Państwo i Prawo 10/2021, pp. 5–24.
Garlicki L (2003) Komentarz do art. 74, in: Garlicki L (ed.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom III, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa, pp. 1–5.
Garlicki L (2022) Stosowanie konstytucji przez sądy i trybunały (ile monopolu, a ile dekoncentracji?), Studia Prawnicze (226)2, pp. 31–57, DOI: https://doi10.37232/sp.2022g.
Gizbert-Studnicki T & Grabowski A (1997) Normy programowe w Konstytucji, in: Trzciński J (ed.) Charakter i struktura norm Konstytucji, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa, pp. 95–113.
Habuda A (2019) The Right to the Environment in the Republic of Poland, Studia Prawnoustrojowe 44/2019, pp. 107–121, DOI: https://doi.org/10.31648/sp.4898.
Haładyj A (2003) Konstytucyjne podstawy ochrony środowiska, Prawo- Administracja-Kościół 1–2/2003, pp. 39–58.
Korzeniowski P (2012) Bezpieczeństwo ekologiczne jako instytucja prawna ochrony środowiska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Krajnyák E (2022) Hungary: a Progressive Approach to the Protection of the Environment and Future Generations in a Traditional Constitution, in: Szilágyi J E (ed.) Constitutional Protection of the Environment and Future Generations. Legislation and Practice in Certain Central European Countries, CEA Publishing, Miskolc-Budapest, pp. 203–248.
Krajnyák E (2023) The Role and Activity of the Deputy Commissioner for Fundamental Rights Ombudsman for Future Generations in Shaping Environmental Protection in Hungary, JAEL 18(34), pp. 7–30, DOI: https://doi.org/10.21029/JAEL.2023.34.7.
Lang W (1986) Pojęcia prawne i prawnicze, in: Lang W, Wróblewski J & Zawadzki S, Teoria państwa i prawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warsaw, pp. 353–388.
Mączyński A & Łyszkowska A (2005) Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP przez Trybunał Konstytucyjny, in: Działocha K (ed.) Bezpośrednie stosowanie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2005, pp. 25–51.
Majchrzak B (2022) Poland: One of the Most Protected Values of the Constitution and its Limited Conceptualization in the Practice of the Constitutional Court, in: Szilágyi J E (ed.) Constitutional Protection of the Environment and Future Generations. Legislation and Practice in Certain Central European Countries, CEA Publishing, Miskolc-Budapest, pp. 249–308.
Majchrzak B (2023) Constitutional Framework for Planning Acts as Legal Forms of Administrations Activity in Environmental Protection (on the Example of Poland), JAEL 18(34), pp. 52–72, DOI: https://doi.org/10.21029/JAEL.2023.34.52.
Masternak-Kubiak M (2022) Bezpośrednie stosowanie konstytucji przez sądy administracyjne, Studia Prawnicze (226)2, pp. 133–161, DOI: https://doi.org/10.37232/sp.2022l.
Nyka M (2016) Sprawiedliwość międzypokoleniowa w międzynarodowym prawie środowiska, Gdańskie Studia Prawnicze 35/2016, pp. 355–372.
Nyka M (2018) Partycypacyjne prawa w ochronie środowiska jako element podejścia ekosystemowego do ochrony środowiska Morza Bałtyckiego, in: Gronowska B, Rakoczy B, Kapelańska-Pręgowska J, Karpus K & Sadowski P (eds.) Prawa człowieka a ochrona środowiska – wspólne wartości i wyzwania, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń, pp. 281–301.
Radecki W (1998) Prawo do środowiska w świetle nowej konstytucji, Aura, 1998/2.
Radecki W (2002) Odpowiedzialność prawna w ochronie środowiska, Difin, Warszawa.
Rakoczy B (2006) Ograniczenie praw i wolności jednostki ze względu na ochronę środowiska w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, TNOiK ‘Dom Organizatora’, Toruń.
Rakoczy B (2015) Prawo ochrony środowiska w styku z innymi obszarami systemu prawa, in: Korzeniowski P (ed.) Zagadnienia systemowe prawa ochrony środowiska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, pp. 69–79.
Rakoczy B (2021) Constitutionalisation of Environmental Protection in Poland, Journal of Agricultural and Environmental Law 31(16), pp. 121–129, DOI: https://doi.org/10.21029/JAEL.2021.31.121.
Szmulik B (2006) Skarga konstytucyjna. Polski model na tle porównawczym, C.H. Beck, Warszawa.
Tarnacka K (2009) Prawo do informacji w polskim prawie konstytucyjnym, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa.
Trzcińska D (2021) Problematyka obliczania opłat za korzystanie ze środowiska za wydanie uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, Gdańskie Studia Prawnicze 51(3), pp. 143–152, DOI: https://doi.org/10.26881/gsp.2021.3.10.
Trzciński J (2003) Komentarz do art. 68, in: Garlicki L (ed.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom III, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa, pp. 1–7.
Uliasz J (2021) Prawo podmiotowe jednostki do środowiska. Perspektywa konstytucyjna, in: Sitek M & Navarro J B (eds.) Human rights – evolution in the digital era, WSGE, Józefów, pp. 145–158, DOI: https://doi.org/10.13166/WSGE/HR-PL/BWXD2958.
Wiącek M (2011) Pytanie prawne sądu do Trybunału Konstytucyjnego, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa.
Zębek E (2024) Konstytucyjne prawa i obowiązki obywatela wobec środowiska w warunkach zrównoważonego rozwoju, Ius Novum 18(1), pp. 124–143, DOI: https://doi.org/10.26399/iusnovum.v18.1.2024.07/e.zebek.
