The Role, Powers and Challenges of Environmental Protection Authorities in Poland
Absztrakt
This article analyses the environmental control system in Poland. It aims to present the key legal acts related to environmental protection, as well as the institutions, services, and bodies responsible for environmental control. Particular attention is paid to the Environmental Protection Inspectorate. The legal basis for its activities, institutional structure, competences, and rules of cooperation with other control entities are presented. The tools used by the Environmental Protection Inspectorate in the areas of administrative law, misdemeanour law, and criminal law are outlined. The main challenges facing this service and the prospects for its future functioning are also discussed. First and foremost, an assessment was made of the latest legal change, which granted the Environmental Protection Inspectorate the powers of a law enforcement agency. This amendment was intended to be a step in the right direction, but in practice the solutions therein do not work. The achievements of green criminology in environmental protection were also highlighted.
Hivatkozások
Banach-Gutierrez J B, Pływaczewski W, Narodowska J, Duda M & Retkowski P (2025) ‘Green criminology’ – a question about transnational environmental crime in Poland, Studia Prawnoustrojowe 68/2025, pp. 5–25, DOI: https://doi.org/10.31648/sp.10990.
Bojar-Fijałkowski T (2017) O wycofywaniu się państwa z aktywności w sferze ochrony środowiska i gospodarki komunalnej, Studia Prawnoustrojowe 37/2017, pp. 101–114.
Czech T (2011) Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 7(3), pp. 89–100.
Danecka D & Radecki W (2020) Inspekcja Ochrony Środowiska. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa.
Danecka D (2018) Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Wolters Kluwer, Warszawa.
Danecka D (2021) Organizacja inspekcji środowiska w Polsce, Czechach i Słowacji, in: Bukowski Z, Bojar-Fijałkowski T (eds.) Kontrola przestrzegania przepisów o ochronie środowiska. W Czechach, Polsce i Słowacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz, pp. 53–68.
Duda M (2021) CITES crimes in Poland – causes, manifestation, counteracting, Studia Prawnoustrojowe 52/2021, pp. 67–83, DOI: https://doi.org/10.31648/sp.6566.
Duda M (2025a) Organised crime in the cross-border amber traffic, in: van Duyne P C, Banach-Gutierrez J B, Antonopoulos G A, von Lampe K, Larson P & Harvey J (eds.) Green and Transnational Crime in Europe and Beyond, Routledge, pp. 169–184, DOI: https://doi.org/10.4324/9781003530824.
Duda M (2025b) Ritual slaughter – legal and ecocriminological aspects, in: Dajnowicz-Piesiecka D (ed.) Animal Protection in Poland as a Challenge for Criminal Law and Criminology, Difin, Warszawa, pp. 105–116.
Górski M (2015) Prawo ochrony środowiska, Wolters Kluwer, Warszawa.
Hać H (2024) Uprawnienia wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska w zakresie kontroli przedsiębiorców, Roczniki Prawa i Administracji 24/2024, pp. 153–164, DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.9694.
Haładyj A (2018) Uprawnienia kontrolne Inspekcji Ochrony Środowiska a problem udatności jej struktury organizacyjnej, in: Federczyk W (ed.) Stulecie polskiej administracji. Doświadczenia i perspektywy, Krajowa Szkoła Administracji Publicznej, Warszawa, pp. 261–280.
Jasińska M (2019) Rola Inspekcji Ochrony Środowiska w zakresie ścigania karnego, Studia Prawnoustrojowe, 45/2019, pp. 119–135, DOI: https://doi.org/10.31648/sp.5195.
Klimek G & Pieńczykowski M (2014) Problematyka zaskarżania zarządzenia pokontrolnego organów Inspekcji Ochrony Środowiska, Przegląd Prawa Ochrony Środowiska 2/2014, pp. 29–49.
Krzan B (2023) Ochrona środowiska naturalnego przez międzynarodowe prawo karne, Acta Universitatis Wratislaviensis 45(3), pp. 151–167, DOI: https://doi.org/10.19195/2300-7249.45.3.10.
Kwiatek B & Skóra A (2025) Aplikacja mObywatel. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa.
Łyżwa R (2018) Karnoprawne instrumenty ochrony środowiska, Studia Prawnoustrojowe 42/2019, pp. 377–388, DOI: https://doi.org/10.31648/sp.4824.
Łyżwa R (2023) Kompetencje i zadania Inspekcji Ochrony Środowiska w zwalczaniu przestępstw przeciwko środowisku, Prawo i Klimat 1/2023, pp. 109–126.
Mądrzejowski W (2023) Karnoprawna ochrona środowiska w Polsce – system instytucji, Przegląd Policyjny, 2(150), pp. 69–104, DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0053.8543.
Modrzejewski AK & Dobkowski J (2024) Kontrola wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska w zakresie gospodarki odpadami a zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego w polskim systemie prawnym, Zeszyty Prawnicze 1(81), pp. 105–126, DOI: https://doi.org/10.31268/ZPBAS.2024.06.
Narodowska J (2021) Aggression towards animals and aggression towards people – report from research records, Studia Prawnoustrojowe 52/2021, pp. 295–308, DOI: https://doi.org/10.31648/sp.6618.
Narodowska J (2025) Criminological and legal aspects of the illegal dog market in Poland, in: van Duyne P C, Banach-Gutierrez J B, Antonopoulos G A, von Lampe K, Larson P, Harvey J (eds.) Green and Transnational Crime in Europe and Beyond, Routledge, pp. 185–199, DOI: https://doi.org/10.4324/9781003530824-11.
Niżnik-Dobosz I (2018) Sądowa kontrola aktów kontroli Inspekcji Ochrony Środowiska wobec podmiotów zewnętrznych jako gwarancja przestrzegania prawa obiektywnego i praw podmiotowych kontrolowanych, Przedsiębiorczość i Zarządzanie 19(9), pp. 211–223.
Pływaczewski W, Duda M & Narodowska J (2020) Criminal Climatology – New Tool for Identification of Civilization Threats in the Environmental Protection Areas. National, Regional and Global Perspective, Internal Security 12(1), pp. 281–298, DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.3204.
Pływaczewski W, Narodowska J & Duda M (2021) Assessing the Viability of Environmental Projects for a Crime Prevention-Inspired Culture of Lawfulness, in: Kury H & Redo S (eds.) Crime Prevention and Justice in 2030. The UN and the Universal Declaration of Human Rights, Springer, Cham, pp. 275–292.
Pływaczewski W, Narodowska J & Duda M (2024) Some remarks on protection of cultural and natural heritage in the light of threats posed by tourism, in: Abubakar M, Szewczak M & Laki I (eds.) Social Sciences and the Crises of the 21st Century, WSGE University of Applied Sciences, Józefów, pp. 58–75, DOI: https://doi.org/10.13166/HR/QENN6035.
Pływaczewski W, Zębek E & Narodowska J (2020) Odpowiedzialność za środowisko z perspektywy prawa, kryminologii i nauk przyrodniczych, Difin, Warszawa.
Popławska A (2024) Kontrola Inspekcji Ochrony Środowiska w branży wodno- ściekowej, Forum Eksploatatora 2(127), pp. 74–77.
Provost R (1999) International criminal environmental law, in: Goodwin-Gill G S, Talmon S (eds.) The Reality of International Law: Essays in Honour of Ian Brownlie, Oxford University Press, Oxford, pp. 453–468.
Prusak F (2013) Rozgraniczenie prerogatyw wykroczeniowych organów policji administracyjnej, Studia Prawnicze i Administracyjne 6(2), pp. 3–15.
Rakoczy B (2013) Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, in: Bukowski Z, Czech E, Karpus K, Rakoczy B (eds.) Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa, pp. 12–21.
Stelmasiak J (2024) Model organizacyjno-prawny organów w zakresie ochrony przyrody: Zagadnienia podstawowe, in: Lisowski P, Kusiak-Winter R & Jakimowicz W (eds.), Administracja publiczna wobec procesów zmian w XXI wieku: Księga jubileuszowa Profesora Jerzego Korczaka, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, pp. 717–724.
Stephens T (2009) International Courts and Environmental Protection, Cambridge University Press, Cambridge.
Szumiło-Kulczycka D (2004) Prawo administracyjno-karne, Wolters Kluwer, Kraków.
Uhri L & Nemes O (2024) Examination of environmental legislation (related administrative law and some criminal and civil law) and sanctions for illegal waste dumping in the V4+ countries (Czech Republic, Poland, Hungary, Slovakia and Slovenia), JAEL 19(36), pp. 225–253, DOI: https://doi.org/10.21029/JAEL.2024.36.225.
Walas M (2009) Organy ochrony środowiska w Polsce, Przegląd Prawa Ochrony Środowiska 1/2009, pp. 41–49.
Zalewski P (2023) Inspekcja Ochrony Środowiska jako organ postępowania przygotowawczego w zakresie prawnokarnej ochrony środowiska, Policja 2/2023, pp. 22–29.
